An toàn thực phẩm, vệ sinh cá nhân và nguồn nước: Chìa khóa ngăn ngừa tiêu chảy cấp

Tiêu chảy cấp là bệnh thường gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ vì dễ gây mất nước, rối loạn điện giải và có thể dẫn đến tử vong nếu không được xử trí kịp thời. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiêu chảy là nguyên nhân hàng đầu gây suy dinh dưỡng và tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi. Vì vậy, mỗi người dân cần nâng cao ý thức phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.

Nguyên nhân gây tiêu chảy

Nguyên nhân gây tiêu chảy ở trẻ thường là do Rota virus, các vi khuẩn như E.Coli, tụ cầu, thương hàn, tả, lỵ và nhiều vi khuẩn, ký sinh trùng khác có trong phân. Những mầm bệnh này có thể lây nhiễm vào thức ăn, nước uống, dụng cụ và bàn tay người chăm sóc trẻ.

Bệnh có liên quan chặt chẽ đến điều kiện môi trường, nước sạch, an toàn thực phẩm và thói quen vệ sinh cá nhân. Đặc biệt trong giai đoạn chuyển mùa, sức đề kháng của trẻ giảm, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây tiêu chảy.

Triệu chứng của bệnh

Các triệu chứng chính gồm:

1. Triệu chứng nhiễm khuẩn đường tiêu hóa cấp tính: đầy bụng, sôi bụng, tiêu chảy liên tục, lúc đầu phân lỏng, sau toàn nước (trường hợp tả: phân nước đục như nước vo gạo), nôn mửa, người mệt lả, sốt, chuột rút.
2. Dấu hiệu mất nước từ nhẹ đến nặng: khát nước, da khô, nhăn nheo, mắt trũng, mạch nhanh, huyết áp hạ, tiểu tiện ít hoặc vô niệu, chân tay lạnh… Trong trường hợp nặng, có thể dẫn đến tử vong.

Các biện pháp phòng chống bệnh

Vệ sinh cá nhân và môi trường

1. Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
2. Gia đình có nhà tiêu hợp vệ sinh; không đi tiêu bừa bãi, không đổ rác thải hay phân xuống ao, hồ.
3. Không sử dụng phân tươi chưa xử lý để bón cây trồng.
4. Đảm bảo vệ sinh nhà cửa và môi trường xung quanh.
5. Hạn chế ra vào vùng đang có dịch

An toàn vệ sinh thực phẩm

1. Ăn chín, uống chín, không uống nước lã.
2. Tránh các thức ăn dễ nhiễm khuẩn: gỏi cá, tiết canh, nem chua…
3. Chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, không quá hạn sử dụng.
4. Bảo quản thức ăn dư thừa đúng cách: để nơi thoáng mát, đậy lồng bàn; nếu để lâu hơn vài tiếng nên bảo quản trong tủ lạnh.
5. Rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến thức ăn.
6. Hạn chế tập trung ăn uống đông người trong vùng đang có dịch.

Bảo vệ nguồn nước và sử dụng nước sạch

1. Nước ăn uống và sinh hoạt phải được bảo vệ sạch sẽ, có nắp đậy, tránh nguồn nước bẩn từ ao, hồ, sông, suối.
2. Ở những nơi không có nước máy, cần khử khuẩn nước bằng cloramin B trong mùa dịch tiêu chảy.
3. Không đổ phân, chất thải, nước giặt rửa hay đồ dùng của người bệnh xuống nguồn nước sinh hoạt.

Khi phát hiện trẻ hoặc bản thân bị tiêu chảy, việc đầu tiên cần làm là đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời, tránh các biến chứng nguy hiểm. Đồng thời, cần bổ sung đầy đủ nước và điện giải bằng cách sử dụng ORESOL hoặc các dung dịch bù nước khác, đặc biệt với trẻ nhỏ đang bú mẹ thì nên cho trẻ bú nhiều hơn. Một quan niệm sai lầm phổ biến là “nhịn ăn để ruột nghỉ ngơi”, nhưng thực tế cơ thể vẫn hấp thu khoảng 70% chất dinh dưỡng ngay cả khi bị tiêu chảy, vì vậy việc ăn uống đầy đủ, cân đối sẽ giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn và hỗ trợ quá trình lành bệnh hiệu quả.

Nhận biết sớm và phòng chống tiêu chảy cấp là cách tốt nhất để bảo vệ trẻ em và gia đình. Mỗi hành động nhỏ trong vệ sinh, ăn uống và chăm sóc đều góp phần đảm bảo sức khỏe học đường  trong mùa dịch.